у сувязі з будаўніцтвам Расеяй у нас аэрадромаў і базаў
кожны беларус павінен ведаць як выратаваць сябе і сваю сям'ю, калі расейскія стратэгічныя аб'екты пачнуць бамбіць (бо яны будуць не з палітычнымі улёткамі і гуманітарнай дапамогай, а ядзернай зброяй) мы змаглі выратаваць рэшткі свайго генафонду.

Ахоўныя збудаваньні (далей АЗ) дзеляць на дзьве катэгорыі:
1. сховішчы для абароны людзей ад усіх сродкаў паразы
2. супрацьрадыяцыйныя сховішчы, якія надзейна абараняюць людзей ад іянізуючых выпраменьваньняў і часткова іншых сродкаў паразы

Пад ахоўныя збудаваньні могуць прыстасоўвацца горныя выпрацоўкі, мэтрапалітэн (толькі сіняя галінка «Інстытут Культуры — Усход» ужо абсталявана і там можна адразу хавацца), пераходы, тунэлі, гаражы пад зямлёй. Але туды трэба ўсталёўваць ФВА-25/50 ці ФВА-50/100 (фильтровательный агрегат) на вэнтыляцыю і дзьверы. Дзьверы, дарэчы, зьяўляюцца адной з найважнейшых кампанентаў ахоўнага збудаваньня. Залішні ціск па фронце ударнай хвалі для АЗ чацьвертага тыпу (тыпы гл. ніжэй) роўны 100 кПа, што для дзьверы 1м на 2 м (плошчай 2 кв. м) роўна 20 тон дынамічнай нагрузкі (гэта нібыта нехта дваццацітоннай балванкай грукне ў дзьверы). А некаторыя дзьверы ў нас ставяць так, каб яны адчыняліся унутр (!).

Дарэчы, самі АЗ дзеляць на 5 тыпаў:
1. A-I — залішні ціск па фронце ударнай хвалі 500 кПа (5 кгс/кв.см)
2. A-II — залішні ціск па фронце ударнай хвалі 300 кПа (3 кгс/кв.см)
3. A-III — залішні ціск па фронце ударнай хвалі 200 кПа (2 кгс/кв.см)
4. A-IV — залішні ціск па фронце ударнай хвалі 100 кПа (1 кгс/кв.см)
5. A-V — залішні ціск па фронце ударнай хвалі 50 кПа (0,5 кгс/кв.см)

кожны тып АЗ адрозьнівацца ад суседняга па кошту будаўніцтва ў 10 разоў. У Менску згодна з СНиП II-11-77 і СНиП.2.01.51-90 будаваць АЗ пятага тыпу забаронена (бо ўсяроўна не абароняць) — мінімум чацьвертага. А трэцяга і вышэй ніхто не будуе — няма грошаў, хаця кажуць, што у Драздах…

дарэчы кожны з вышэйазначаных тыпаў павінен аслабляць іанізуючае выпраменьваньне пры радыяктыўным забруджваньні як мінімум у 1000 разоў. Але так як нашыя іх будуюць… Самы надзейны спосаб абараніць сябе ад радыяцыі — сьпірт. Гэта не жарт. Зь першай брыгады, якая тушыла ЧАЭС у 86ым выжыў толькі адзін пажарнік (астатнія памерлі праз некалькі тыдняў у страшэнных пакутах), які напіўся на вясельлі і ехаў адразу адтуль. Гарэлка дадала яму амаль 20 год жыцьця (нядаўна памёр толькі). Але гарэлку трэба піць падчас уздзеяньня радыяцыі, а не задоўга да гэтага ці пасьля, бо інакш не дапаможа (там цікавая рэакцыя ідзе паміж каціёнамі і аніёнамі вады на якія сьпірт яе раскладвае і ініанізаванымі малекуламі вады з-за радыяцыі — яны нэўтралізуюцца амаль без шкоднага ўздзеяньня).

норма плошчы падлогі на чалавека ў АЗ — ня меней за 0.5 кв.м, аб'ёму — ня меней за 1,5 куб.м на чалавека (у пункце кіраваньня 2 кв.м/чал). У АЗ павінна падтрымлівацца жыцьцядзейнасьць напрацягу 3 дзён. Столь павінна быць не ніжэй за 220 см ад падлогі. У АЗ знаходзіцца вады з разьліку 3 літры ў суткі на чалавека. АЗ бываюць малыя (да 150 чалавек), сярэднія (150-600 чалавек) і вялікія (звыш 600 чалавек). Калі АЗ разьлічана на болей чым 300 чалавек, яно абавязкова павінна налічваць ня меней за 2 уваходы па супрацьлеглых канцах і адзін аварыйны выхад (на незвальваемую тэрыторыю (вышыня бліжэйшага будынку+6 м)).

а зараз пагутарым пра сістэму вентыляцыі. у нармальных АЗ не стаяць ФВА (дзе ўсё ў адным), а маецца разьвітая і складаная вентыляцыйная сістэма, якая працуе ў трох рэжымах:
1. рэжым чыстай вентыляцыі (паветра ачышчаецца ад пылу. падача ад 5 да 20 куб.м на чалавека ў гадзіну). стандартны рэжым працы
2. рэжым фільтравентыляцыі (паведтра адчышчаецца ня толькі ад пылу, а яшчэ ад усіх шкодных прымешкаў. норма падачы 2-10 куб.м на чалавека ў гадзіну). час працы ў такім рэжыме не болей 12 гадзін
3. рэжым ізаляцыі (вентыляцыя выключаецца, падпор (а ціск унутры павінен быць на 5-10 мм.рт.ст. вышэй чым звонку) ствараецца за кошт балонаў, а узбагачэнне кіслародам з дапамогай рэгенератыўных усталёвак). час працы ў такім рэжыме ня болей за 4 гадзіны. Такой сістэмай абарудаваны меней за 20% АЗ.

схема сістэмы фільтрацыі прыкладна выклядае так:
УЗС (универсальная защитная система) ці КОД (клапан отсекатель давления) ці МЗС ці ВЗУ — ППФ (противопыльный фильтр) ці ФАР ці МФ — ФП (фильтр поглотитель) — хуткасны вентылятар — памяшканьне. ну а потмы праз КИД (клапан избыточного давления) паветра выводзіцца праз тыя ж МЗС, УЗС ці ВЗУ. калі вентыляцыя не працуе, праз 45 хвілін запалку ў АЗ ўжо не запаліш, а потым наступіць сьмерць ад кіслароднага галаданьня.

Электрастанцыя на дзізеле ёсьць толькі ў 10% АЗ, іншыя карыстаюцца акумулятарамі… каналізацыя падключана да цывільнай сістэмы з запорнай арматурай унутры АЗ і падчас небясьпекі перакрываецца. сістэма ацяпленьня таксама падключана да цывільнай і працуе толькі калі ўнутры АЗ няма людзей (тэмпература АЗ з людзямі павінна быць не ніжэй за 10 градусаў цэльсія (гэта вам не кватэрныя 18)). такса ёсьць сістэма сувязі з аб'ектам да якога належыць АЗ і з горадам.

з неабходных прыбораў павінныя быць падпаромэтр, псыхомэтр (вільготнастьць мераць, а не тое, што вы падумалі) і ВПРХ (войсковой прибор химической разведки) з індыкатарнымі трубкамі, а таксама трубкамі ИТ-39… таксама ў АЗ ёсьць супрацьпажарныя і аварыйныя інструмэнты.

і не пытайцеся адкуль я гэта ўсё ведаю — гэта павінен ведаць кожны беларус у сучасных умовах.